Filosofie

Democratie: Compromis, consensus en confrontatie

In The Democratic Paradox verklaart Chantal Mouffe de huidige wereldwijde opkomst van het populisme aan de hand van de hegemonie van de liberaal-democratische filosofie en praktijk tot aan de eeuwwisseling. De democratische paradox bestaat uit een spanning tussen enerzijds de beginselen van volkssoevereiniteit en gelijkheid en anderzijds individuele vrijheden en mensenrechten. Deze tegenstrijdigheid gaat terug op wat Benjamin Constant karakteriseerde als de tegenstelling tussen de ‘vrijheid van de Ouden’ en de ‘vrijheid van de Modernen’.

Het eerste concept van vrijheid is vooral terug te vinden in de filosofie van Jean-Jacques Rousseau en het tweede vooral in die van John Locke. In deze lezing geef ik een overzicht van hoe verschillende modellen deze tegenstrijdigheid, die de kern van de liberale democratie vormt, verklaren, begrijpen en beoordelen. Naast de klassieke democratische leer beschrijf ik de aggregatieve, deliberatieve en agonistische modellen van democratie.

Inleider: dr.mr. Vincent Seminck

(filosoof en jurist – Universiteit Utrecht)